religieus erfgoed in Hasselt

In Hasselt bestaat ons erfgoed voornamelijk uit kerken. Ook andere (voormalige) religieuze monumenten, zoals kloosters, gasthuizen en begraafplaatsen, verdienen echter extra aandacht. Deze wandelroute wil u meenemen langs een aantal van deze locaties.

 

1. Oude Stadhuis-Markt 1


Het laatgotische Oude Stadhuis is ontstaan in twee fasen. Het oostelijke deel werd voltooid in 1550. Karakteristiek voor dit deel zijn de speklagen van Bentheimer zandsteen met steenhouwermerken.
De bouw van de westzijde is van ca. 1615 en veel soberder uitgevoerd. In dit deel was eeuwenlang de waag gevestigd. Het stadhuis werd in 1907/08 ingrijpend gerestaureerd door Cuypers. Binnen is een fraaie wapenverzameling en schilderijencollectie te zien.

(Route: Markt oversteken naar kerk)

2. Grote of St.Stephanuskerk–Markt 7

 

De laatgotische hallenkerk werd gebouwd op de fundamenten van een oudere afgebrande kerk. Het middenschip en de toren kwamen in 1466 gereed en tegen het eind van de eeuw waren ook het noorder- en zuiderkoor voltooid. Rond 1500 werd de zuidkant van de kerk voorzien van een Heilig Grafkapel en een sacristie. Door blikseminslag brandde in 1725 de torenspits af. In de kerk bevindt zich ondermeer een laatmiddeleeuwse muurschildering en een orgel van Rudolf Knol.


(Route: Nieuwstraat → halverwege rechtsaf → Regenboogstraat → eind Regenboogstraat rechtsaf → Brouwersgracht)

3. Woonhuis–Brouwersgracht 16

 

Koopmanswoning begin 17e eeuw. Jan Luitgens kocht dit ‘huis hof en were’ in 1611. Woning van Johan Moock (schout van Vlieland). Later kerk van Afgescheidenen (1846-1869) en de Chr. Gereformeerde Gemeente (tot 1887). Tot de restauratie in 1999 was het pand ondermeer in gebruik als brandstof- en fouragehandel en fietsenwinkel.

(Route: aan eind Brouwersgracht → linksaf Brug over → aan eind Eiland)

4. Rooms Katholieke Kerk–Eiland 22

 

De R.K. Kerk werd in 1933 gebouwd op de plaats waar zich in de middeleeuwen het bedevaartsoord ‘De Heilige Stede’ bevond. Op de zondag na Sacramentsdag kwamen uit de wijde omtrek de pelgrims naar ‘De Heilige Stede’ voor de Hasselter Aflaat. Na de reformatie werd de kapel omstreeks 1590 afgebroken. Let op de spreuk boven de ingang: Miserorum et Afflictorum Asylon (Toevluchtsoord voor Ongelukkigen en Bedroefden).

(Route: Buiten de Enkpoort uitlopen → tot aan Stenendijk)

5. Korenmolen ‘De Zwaluw’–  Stenendijk 7

 

Korenmolen ‘De Zwaluw’ staat aan de rand van de oudste stenen zeewering van Nederland. Al omstreeks 1500 is op deze locatie sprake van een standerdmolen. De huidige molen dateert van 1867 en heeft tot 1955 dienst gedaan als korenmolen. Er werd hier meel voor bakkers gemalen. Na 1955 probeerde men zonder succes de molen in te richten voor de opwekking van elektriciteit. Molen ‘De Zwaluw’ werd in 1964 gerestaureerd en is sinds 1996 eigendom van een Stichting.

(Route: terug langs Buiten de Enkpoort → tot aan Van Stolkspark→  rechtsaf oprijlaan Begraafplaats op)

6. Gemeentelijke Begraafplaats–Van Stolkspark

 

De begraafplaats bevindt zich op het voormalige bolwerk ‘Holten Wambois’, dat onderdeel uitmaakte van de 17e eeuwse verdedigingswerken. Werd in 1829 in gebruik genomen en diverse keren uitgebreid. Het neogotische lijkenhuisje werd in 1874 gebouwd.

(Route: door Van Stolkspark lopen → bij uitgang linksaf)

 

7. Rooms Katholieke Begraafplaats - Dr. H.A.W. van der Vechtlaan

 

In 1878 in gebruik genomen. Ook deze begraafplaats is aangelegd op een voormalig bolwerk, vlak bij de locatie van de vroegere Fortijpoort. De aanleg werd mogelijk door een schenking van kerkmeester Albertus Velthuis (1814-1888).

(Route: terug voor Van Stolkspark langs → Van de Vechtbrug over → linksaf Telvorenstraat in → voor gemeentehuis linksaf → Kalkovenwegje)

8. De Kalkovens–Kalkovenwegje 3

 

Het branden van schelpen tot kalk is één van de oudste industriële activiteiten in Nederland. In Hasselt is er al omstreeks 1500 sprake van een schelpkalkbranderij. De schelpen werden per schip aangevoerd vanaf de Wadden- en Noordzee. Turf werd bij het kalkbranden als brandstof gebruikt. De huidige kalkovens waren tot 1990 in bedrijf. Daarna zijn de kalkovens gerestaureerd en ze doen nu dienst als industrieel monument.

(Route: aan eind Kalovenwegje door hekjes linksaf → brugje over → aan eind Jennegiespad → rechtsaf)

9. Joodse Begraafplaats–Bolwerk

De huidige Joodse begraafplaats werd in 1825 aangelegd op een oud bastion. De voormalige Joodse begraafplaats werd verwoest tijdens de watersnoodramp van 1825. De Joodse gemeente bestond tot de Tweede Wereldoorlog uit ongeveer 40 personen. De Synagoge (1802-1958) stond in de Ridderstraat.

(Route: terug en Wilhelminalaan volgen → aan eind rechtsaf)

10. Gereformeerde Kerk–  Kastanjelaan 1

 

De kerk werd in 1958 gebouwd door architect Jan Jans. Het gebruik van forse stenen en de robuuste toren geven de kerk een neoromaans uiterlijk. Het interieur is sober met witgepleisterde muren, eenvoudige banken en een houten tongewelf. Heel toepasselijk heeft de Ichtuskerk een vis als windvaan op de toren.


(Route: Gasthuisstraat in → voor brug rechtsaf → Baangracht)

 

11. Voormalig Mariaklooster–  Baangracht 5, 6 & 7

Dit complex behoorde ooit tot de bijgebouwen van het Mariaklooster. De bewoners van dit vrouwenklooster uit de 14e eeuw behoorden tot de derde orde van St. Franciscus. Het klooster was geheel zelfvoorziend en beschikte o.a. over een eigen kerk, bakkerij en brouwerij. Pand nr. 7 deed waarschijnlijk dienst als ziekenhuis. In de 18e en 19e eeuw is het merendeel van het klooster afgebroken.

(Route: terug → over brug rechtsaf →Prinsengracht → halverwege linksaf → Rosmolenstraat → linksaf Hoogstraat)

12. Voormalig Heilige Geest Gasthuis–Hoogstraat 26

 

In 1391 werd in dit pand ter ere van de Heilige Geest een gasthuis gesticht. In het gasthuis werden oude, arme en gebrekkige mensen opgenomen. Later was in dit pand de gildenkamer gevestigd. Vanaf het midden van de 18e eeuw vond er de R.K. eredienst plaats. In 1809 werd het in gebruik genomen als R.K. Kerk en in 1868 grondig verbouwd. De kerktoren werd in 1933 afgebroken.

(Route: via Hoogstraat naar Oude Stadhuis)

 

foto’s: Dirk Jan de Haan (uitgezonderd foto Oude Stadhuis: Hans Platel).

print deze route >>